ELMA

Ex Libris Medicalibus Antiquis

Zwavelzuur milieuramp in 1690

Een milieuramp in 1690 door blootstelling aan vitriool (zwavelzuur) dat vrijkomt uit een fabriek. Burgers en een arts klagen de eigenaren aan, maar de rechter wijst hun klacht af. Economische belangen prevaleren hier boven het welzijn van burgers en het milieu.

LEES VERDER »

De geur van oude boeken

Bespaar u de moeite van het lezen van deze blog. Allemaal oude meuk. Maar weet wel dat ik graag met mijn neus in oude medische boeken zit. En niet omdat ze zo lekker ruiken. Want soms ruiken ze helemaal niet lekker. Vaak ruiken ze muf. Ze zijn niet altijd in goede staat. De band is beschadigd, of ontbreekt deels. Losliggende katernen. Allerlei gekriebel in de marges, van vroegere lezers. Soms is het puur verval. Dan oogt de rug nog mooi, maar als je het boek van de plank haalt lacht

LEES VERDER »

Le malade imaginaire, een komedie

Ziek zijn is niet leuk. Maar als je toch ziek bent, moet je er maar het beste van maken. Je kunt er zelfs profijt van trekken. Elk nadeel heb z’n voordeel! Sommige patiënten zijn daar heel goed in. Hun ziekte levert hun zoveel voordeel op dat ze soms niet meer beter willen worden. Dat heet ziektewinst. Primaire ziektewinst is de bevrediging die iemand aan zijn ziekte ontleent. Je voelt je lekker tussen de klamme lakens. Vroeger noemden we dat een neurose: bevrediging vinden in het symptoom, in de ziekte zelf.

LEES VERDER »

PowerPoint is dood: Leve Het Boek!

Unpowered. Een lege tank. Geen power. Geen energie. Niet vooruit kunnen. Je zult maar met zo’n gevoel langs de weg staan. Of, nog erger: voor de klas. Elke docent kent dat gevoel. Dat kan aan hem- of haarzelf liggen. Niet fit. Niet uitgeslapen. Maar ook: niet voorbereid. Unpowered. Een tijdje geleden is me dat overkomen. Ik moest invallen voor een collega. Hij was plotseling verhinderd. Hij stuurde mij een dag tevoren de powerpoint toe die hij altijd voor dit onderdeel gebruikt. Ik keek er snel doorheen. Ik zag veel mooie

LEES VERDER »

Diasostiek

Nee, het is geen typefout. Ik ben echt geïnteresseerd in uw diasostische kwaliteiten. Als het aan mij ligt gaan we die bij uw volgende herregistratie toetsen. Want diasostiek wordt steeds belangrijker binnen de geneeskunde. Voorkómen is nu eenmaal beter! En bespaart op de kosten. Diasostiek staat voor leefstijlgeneeskunde. Διαζοστική op zijn Grieks. Daar zit het Griekse werkwoord ζοω in: ik leef. Het voorzetsel Δια betekent dóór. Letterlijk vertaald is diasostiek dus: de kunst van het dóórleven. Dat willen we allemaal, toch? De term diasostiek wordt meermalen vermeld in een zeventiende-eeuws

LEES VERDER »

Zes niet-natuurlijke zaken

In mijn vorige blog ‘Een Leidraad voor Heren met een Zittend Leven’ heb ik de Nederlandse arts Plemp (1601-1671) voorgedragen als de Eerste Leefstijlarts. En wel vanwege zijn boek Hoe worden we gezond oud? Oude koek zegt u? Wat heeft die Plemp ons nog te leren? Nou, lees zelf maar hoe eigentijds Plemp is. U kunt de vertaling van professor Toon Kerkhoff downloaden: Vopiscus Fortunatus Plempius. Zo staat zijn naam voluit op de titelpagina. Een dokter uit de zeventiende eeuw moest het Latijn beheersen om mee te kunnen doen in

LEES VERDER »

Een Leidraad voor Heren met een Zittend Leven (1670)

The Lancet schudde ons drie jaar geleden wakker. The detrimental association of sitting time with mortality (2016).Zitten is dodelijk <link naar mijn gelijknamige blog>. We moeten meer bewegen. En ook gezonder eten. Maar wie gaat dat organiseren? En heb je daar wel een dokter voor nodig? Lifestyle is in the air! Veel dokters vinden dat ze daar professioneel wat mee moeten. Als ik kijk naar mijn eigen kaste, de bedrijfsartsen, dan zie ik die ambitie al in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Tien bedrijfsgezondheidsdiensten voerden toen een leefstijlprogramma

LEES VERDER »

Het Afzien van Amadé

Tegenwoordig kennen we de palliatieve sedatie, waardoor de laatste levensfase rustig verloopt. Het sterven lijkt veel op inslapen. Zo kan een smartelijke dood met pijn of benauwdheid worden voorkomen. Ook de angst voor het sterven zelf wordt beteugeld. En voor wat daarna komt. Hel, hemel, of helemaal niets? Ooit een martelende onzekerheid voor stervenden. Bepaald niet rustig was het levenseinde van Mozart. Wolfgang Amadé – zo ondertekende hij zijn brieven – was pas 35 jaar oud toen hij op 5 december 1791 stierf. Over de doodsoorzaak lopen de meningen uiteen.

LEES VERDER »

De medische Reformatie

Op 31 oktober 1517 timmert Maarten Luther zijn 95 stellingen aan de poort van de slotkerk in Wittenberg. Die gaan vooral over de aflatenhandel. Paus Leo X financiert met aflatengeld de bouw van de Sint Pieter in Rome. Luthers protestactie lijkt kansloos. Wittenberg claimt Luther nu de Reformatie zijn vijfhonderdste verjaardag viert. Luther is een hype geworden. Toeristen verdringen zich voor de kerkdeur. Ze maken selfies met hun smartphones. Hier begon de Reformatie! Ondanks dreigementen blijft Luther trouw aan zijn principes. Sola fides, sola scriptura! Hij blijft ook loyaal aan

LEES VERDER »