ELMA

Ex Libris Medicalibus Antiquis

Het leven van Jacob Boersma, 1926 – 2012

Stille waters, diepe gronden.

Jacob Boersma

Jacob Boersma is geboren op 25 november 1926, in Ee bij Dokkum. Na de lagere school bezocht hij het Willem Lodewijk Gymnasium in Groningen. Daar deed hij in 1945 eindexamen. Een jaar later werd hij als militair uitgezonden naar Nederlands Indië. In zijn hart was hij tegen het kolonialisme. Hij vergeleek dat met de Duitse bezetting van Nederland. Maar hij had geen keus en ging voor drie lange jaren als soldaat in Indische krijgsdienst. Hij had toen al belangstelling voor anatomie en nam de Atlas van Spalteholz mee. Die leerde hij daar in Indië bijna helemaal uit zijn hoofd.

Na terugkeer is hij met de studie Geneeskunde begonnen aan de Rijksuniversiteit Groningen. 

Op 4 oktober 1956 trouwde hij met Akkie de Jong uit Kollum. In 1957 kregen ze een zoon en in 1959 een dochter. 

In 1958 werd Jacob huisarts in Boornbergum, vlak bij Drachten. In zijn huisartsentijd, om precies te zijn op 28 juni 1963, promoveerde hij aan de Vrije Universiteit te Amsterdam op een onderzoek naar leven en werken van Antonius de Haen. De titel van zijn proefschrift luidde: “Antonius de Haen 1704-1776, Leven en Werk”. Zijn promotor was professor G.A. Lindeboom te Amsterdam. Een samenvatting van het proefschrift vindt u elders op deze site.

Van 1963 tot 1974 was Boersma huisarts in Rotterdam. Hij had oog voor de slechte omstandigheden waarin de gastarbeiders moesten leven. Meermalen waarschuwde hij de burgemeester voor dreigende problemen. En die kwamen er in de vorm van de rellen van 1972.

Aansluitend deed Boersma de opleiding tot bedrijfsarts. Hij kreeg een functie als bedrijfsarts bij de Rijksgeneeskundige Dienst voor de provincie Friesland en de bijbehorende eilanden. Deze functie vervulde hij van 1975 tot zijn pensionering in 1988. Als bedrijfsarts schreef hij rapporten over de slechte arbeidsomstandigheden in de brugwachtershokjes en bij de vuurtorenwachters, vooral die op de eilanden. Dankzij zijn inspanningen zijn er veel verbeteringen ingevoerd.

Eind jaren tachtig verhuisde de familie Boersma naar Makkinga. In de buurt was een crossbaan waar de plaatselijke jeugd op crossmotoren reed. Dat leek geen probleem, totdat gemeente en provincie vonden dat er in Makkinga een internationaal crossterrein moest komen, notabene in een natuurgebied. Boersma heeft er hard voor geknokt dat deze bizarre plannen niet doorgingen. Het heeft heel wat rechtszaken gekost, maar uiteindelijk moest de overheid van deze plannen afzien.

Het echtpaar Boersma heeft vanaf 1997 nog enkele jaren in Nieuw-Zeeland gewoond. Uiteindelijk zijn ze weer teruggekeerd naar Dokkum. Ook van daaruit hebben ze nog verschillende grote reizen gemaakt. Jacob overleed op 17 mei 2012 te Dokkum. Hij heeft een indrukwekkende verzameling oude medische boekwerken nagelaten. De oudste exemplaren dateren van eind 16e eeuw. Deze collectie wordt nu beheerd door de ELMA.

Boersma was een stille man die geen onrecht kon verdragen. Dan kwam hij uit zijn stoel en ging de strijd aan. Hij had grote interesse in andere culturen. Naast zijn promotie-onderzoek heeft hij geen wetenschappelijke activiteiten meer ondernomen. Je kunt hem kenschetsen als een ‘enfant terrible’ type dat niet met de stroom meeging en soms boude uitspraken deed. Eén daarvan leeft nog voort in de familie, te weten: “Een Academische opleiding leidt tot niets”.